BİR RASTLANTI SONUCU EDİNDİĞİM FOTOĞRAFLAR

 

Geçtiğimiz Şubat ayında 8 Mart Dünya Kadınlar Gününün Hikâyesi başlıklı bir yazı yazmayı tasarladım. Yazma işi tamamlandıktan sonra Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı'nda (TÜSTAV) çalışan arkadaşım Şerif Bayram'ı telefonla arayıp, 8 Mart'la, İlerici Kadınlar Derneği-İKD'nin 8 Mart'ı Diyarbakır'da kutlamasıyla ilgili bir yazı yazdığımı, bu yazıda kullanmak üzere, Diyarbakır'daki kutlamaya ilişkin TÜSTAV'da fotoğraflar olup olmadığını sordum.

Şerif araştıracağını söyledi. Konuşmamızdan bir gün sonra arayıp; TÜSTAV'daki görevlilere fotoğrafları sorduğunu, ancak fotoğrafların henüz tasnif edilmediğini, ama Kızıl Feministler kitabının yazarı Sn. Emel Akal'da istediğim fotoğrafların olabileceğini söyledi ve cep telefonunu verdi.

Bu bilgiyi alınca hemen Emel Hanım'ı telefonla arayarak kendimi tanıtıp ricamı ilettim. Daha sözlerim bitmemişken Emel Hanım; "Sizin bende bir fotoğrafınız var" deyip, ardından "Siz, İGD'li (İlerici Gençler Derneği) miydiniz?" diye sordu. Kendisine, "Hayır, ben İGD'li değil, TKP'liydim" diye yanıt verdim.

Fotoğrafımın var oluşu karşısında heyecanlandım. Birden, geçmiş, geçmişte mücadelesini verdiğim siyasi dönem gözlerimin önüne geldi. Hiç hesapta yokken, geçmiş döneme ait bir fotoğrafımın aniden ortaya çıkmasına çok çok sevindim.

Nasıl sevinmeyeyim? Gençliğimin en güzel yıllarını "büyük bir düşün" maddi bir güç haline gelmesi, gerçeğe dönüşmesi için; gecemi gündüzümü, bilgi ve hünerimi, tüm enerjimi ortaya koymuştum. Bizler özgürlük, demokrasi, barış, adalet istiyorduk, ama rüzgâr ters taraftan esti. Özgürlüğün yerini baskı ve şiddet, demokrasinin yerini diktatörlük, barışın yerini "düşük yoğunluklu" savaş, adaletin yerini adaletsizlik aldı. Hak-hukuk diyenler hapishanelere tıkıldı, işkencelerden geçirildi. Kısacası memlekete dolu yağdı; 12 Eylül kasırgası güzellikten yana ne varsa önüne gelen her şeyi alıp götürdü, sildi süpürdü, yok etti. Böyle bir dönemde, insanlar kendilerine, tanıdıklarına zarar gelmesin, başları ağırmasın diye kitapları, belgeleri, fotoğrafları yakmaya, imha etmeye başladı. İmha olmayanlar ise, " suç delili " olarak polis ve askerlerin "eline geçti". Bunların bir kısmı dava dosyalarında klasörlerde yerlerini aldı. Velhasıl o döneme ait elimizde çok az bilgi, belge, afiş, kitap ve fotoğraf kaldı. Emel Hanım'ın arşivindeki fotoğraflar bir tesadüf sonucu kurtulan fotoğraflardır. Bu fotoğrafların ortaya çıkmasına sevinilmez mi?

Emel Hanım'a heyecanla meramımı anlatıp, mümkünse benim fotoğrafımla birlikte bana birkaç fotoğrafı tarayarak, e-posta yoluyla göndermesini rica ettim ve fotoğrafların gelmesi durumunda, ayrıca çok sevineceğimi belirtim. Sağ olsun, 18 adet fotoğrafı tarayıp, e-postayla gönderdi. Fotoğraflar gelince telefon açıp, teşekkür ettim. "Ne kadar güzeller değil mi?" diye sordu. "Evet çok güzeller" dedim. Sonra, "Ben, bunları Genel Merkezi adına İKD Diyarbakır şubesi çalışmalarına katılmaya gittiğimde zorla almıştım. Bana o zaman arkadaşlar kızmışlardı. İyi ki almışım, bildiğim kadarıyla elimizde bu fotoğraflardan başka fotoğraf yok" diye açıklamada bulundu.

Hocam, bildiğim kadarıyla o döneme ait başka fotoğraf yok, iyi ki bu fotoğrafları da o zaman siz almışsınız.

***

Fotoların dökümü:

- 4 adet İKD Diyarbakır Şubesinin açılışı ile ilgili (6 Kasım 1977),

- 1 adet 8 Mart Dünya Kadınlar Günü ile ilgili Diyarbakır'da caddeye asılan afişle ilgili (8 Mart 1978),

- 11 adet İKD'nin Diyarbakır Emek Sineması'nda 8 Mart Dünya Kadınlar Günü ile ilgili yapılan geceden görüntüler (12 Mart 1978),

- 2 adet İGD'nin Genel Kurulu'ndan görüntüler (8 Mart 1978).

 

***

Sevgili dostlarım; bu yazımda, tarih olmuş günlere ait fotoğrafların elime geçmesinden duyduğum sevinci, fotoğraflardan birini gazetede sizlerle paylaşmayı ve eğer bu fotoğraflardan isteyenler olursa gönderebileceğimi duyurmak istedim. Hürmetlerimle...

 

8 Mart 1978- İGD Diyarbakır Şubesi Genel Kurulu.

Soldan sağa : Ayakta konuşan Cemal Ulvi Pamukçu, oturanlar Cembeli Taş (Divan Katibi), Kenan Akgün (Divan Başkanı), Aysel Güre (Divan Katibi), Müslüm Üzülmez (Divan Başkan Yardımcısı), Kemal Yıldız (İGD Diyarbakır Şb. Bşk.), Mispah Salık (Yönetim Kurulu Üyesi).

 

Not 1 : 12 Eylül öncesinde hiçbir derneğe üye değildim. Sadece bir meslek örgütü olan Kimya Mühendisleri Odası'na üyeydim. Fakat o dönem biraz dernekçiliği bilmem, biraz da yönetici bir özelliğimin olması nedeniyle birçok derneğin kongrelerinde divanda görevler aldım. Yukarıdaki fotoğraf böylesi bir ânın fotoğrafıdır.

Not 2 : Fotoğrafların gönderilmesine aracı olan arkadaşım Şerif Bayram'a; bu fotoğrafları koruyup bugün gün yüzüne çıkaran, arşivindeki fotoğrafları scan edip birer tane bana gönderme inceliğinde bulunan Boğaziçi Öğretim Görevlisi Sn. Emel Akal'a çok teşekkür ediyorum.

 

 

30 Nisan 2008 tarihinde www.erganihaber.com da yayına konuldu.

25 Nisan 2008 tarihinde Ergani Haber gazetesinde yayınlandı.